Inleiding op de prekenserie De geloofsbeleving in de psalmen

Thema:	De geloofsbeleving in de psalmen
Tekstgedeelte(n):	1: Ps003v09 - 2 Samuël 15: 1-18; Psalm 3; 2 Samuël 16: 5-14 2: Ps030v12 - 2 Samuël 2: 1-4a; 2 Samuël 5: 1-12; Psalm 30 3: Ps034v09 - 1 Samuël 21; Psalm 34 4: Ps042v05 - Psalm 42: 1-5; Psalm 42: 6-11; Psalm 43 5: Ps051v16 - 2 Samuël 11; 2 Samuël 12: 1-14 6: Ps052v10 - 1 Samuël 22: 6-23; Psalm 52: 1-9; Psalm 52: 10-11 7: Ps142v04 - 1 Samuël 22: 1-5 en 24; Psalm 142
Door:	Ds. H. Drost (predikant gereformeerde kerk vrijgem. Houten)
Gehouden te:	Haren (1999)
Opmerking RJCV:	De delen uit de prekenserie over De geloofsbeleving in de psalmen kunnen afzonderlijk gelezen worden. De prekenserie bestaat uit: 1: Ps003v09 - David verwacht alles van de HERE 2: Ps030v12 - De HERE wil dat in Davids huis zijn lof blijft klinken 3: Ps034v09 - David nodigt uit Gods goedheid te proeven 4: Ps042v05 - Het geloof spreekt tegen je gevoel in 5: Ps051v16 - David bidt of hij de HERE weer mag eren 6: Ps052v10 - David is zeker in God voor altijd 7: Ps142v04 - Davids enig houvast was de HERE die zijn weg kent
Vertalingen:	4: Ps042v05 - Faith speaks against your feelings 6: Ps052v10 - David is certain in God forever

Beste internetganger,

Terecht zijn de psalmen liederen van het verbond genoemd. Daarmee wordt bedoeld dat heel dat grootse en diepe, heerlijke en vreselijke leven 'onder de zon' in de psalmen aan bod komt. Gods kind leeft in Vaders wereld.
Dat kom je overal in de psalmen tegen. Mooi is ook dat de psalmen gericht zijn op de wereld.
Ga maar eens na hoe bijzonder het geweest moet zijn, dat in Israël gezongen werd dat de aartsvijanden, de filistijnen in Sion er bij zouden gaan horen (Psalm 87). Dat is nog eens missionair…
Dat wij het thema 'geloofsbeleving' in de psalmen kozen, is dus niet om te ontkennen dat de psalmen een wereldwijde blik hebben. Maar dit onderdeel is een aspect van de psalmen waar we veel van kunnen leren. Luther heeft zijn hele leven zich aangetrokken gevoeld tot de psalmen, omdat men "er de heiligen in het hart kijkt''. Het gaat dus met name over de omgang met de HERE in het verbond, zoals de psalmen dat aangeven.

Christus in de psalmen

Wanneer we nadenken hoe we de psalmen goed moeten lezen en zingen in het geheel van de bijbel, ontdekken we dat je in de psalmen drie lagen, drie niveaus kunt onderscheiden.

• Het eerste is dat de psalm spreekt over de tijd van het Oude Testament, de tijd dat de psalm gedicht is. De koning-dichter David heeft veel psalmen gemaakt die gaan over situaties die hij heeft meegemaakt.
  Dat is de eerste laag.
• Maar de bijbel laat ons iedere keer weer zien dat die psalmen maar niet ego-liederen van de dichters van toen zijn. Het zijn liederen voor de kerk van alle eeuwen. Het zijn liederen die gaan over Christus. Bij het lezen van de psalmen is het daarom goed ook de vraag te stellen wat de psalm zegt over Christus.
  Dat is het tweede niveau.
• Het derde is dat elke psalm spreekt vanuit het geloof zoals wij dat zelf beleven. In de psalmen spreken Gods kinderen. Ze zingen over hun vreugde, ze klagen hun verdriet… kortom, heel het geestelijke leven zoals een wedergeboren christen dat kent, komt in de psalmen aan de orde.

Bij elke psalm kunt u dus uzelf afvragen:

1. Wat zegt de psalm over David?
2. Wat zegt de psalm over Christus?
3. Wat zegt de psalm over mij?

Datzelfde schreef Datheen in een mooie voorrede op zijn uitgave van de psalmen, waarin hij wijst op het belang van de psalmen.

1. Christus opende de ogen van zijn discipelen (Lucas 24), toen zij uit de Schriften van Mozes, de profeten en uit de psalmen Hem leerden kennen
2. De apostelen bevestigen met veel heerlijke getuigenis uit de psalmen de leer die zij verkondigen
3. Athanasius schrijft… dat ieder boek van het Oude Testament een bijzondere materie behandelt, maar dat alles tezamen te vinden is in de Psalmen. Alle artikelen van ons christelijk geloof, namelijk van een enig, eeuwig, oneindig Goddelijk wezen, van de echte goddelijke en menselijke natuur van Christus en van zijn lijden, sterven en nederdalen ter helle worden in de psalmen duidelijk en grondig geleerd".

Geloof en ervaring

Nu in onze kerken het onderwerp 'geloof en ervaring' aandacht vraagt kunnen de standpunten zich zomaar verharden. Sommigen houden er aan vast dat het alleen om geloof gaat. De rest is allemaal poespas: het gaat alleen om het Woord. Daartegenover zeggen anderen dat wat je zelf beleeft het belangrijkste is. Verder zijn ze niet aanspreekbaar: het gaat alleen om je gevoel.
Dit zijn allemaal onvruchtbare tegenstellingen. Het gaat om zowel Woord als ervaring, zowel geloof als gevoel.
Dat kunnen we leren van de mannen van de Reformatie.
Zo las Calvijn de psalmen.
Hij gaat daarbij in op de belevingskant van het geloof.
"Heel nadrukkelijk legt hij bij voorbeeld de relatie tussen geloof en gevoel in zijn verklaring van Psalm 4: 7, waar de dichter bidt: "…verhef over ons het licht uws aanschijns, o HERE!".
Met het 'licht van uw aanschijn' doelt David op het vriendelijke en liefelijke van Gods aangezicht. Dat licht schijnt in ons hart en produceert daar vertrouwen en hoop.
Van hieruit komt Calvijn tot de opmerking: "Immers, het is niet voldoende door God geliefd te worden, als wij die liefde niet ook in ons voelen. Maar zijn Heilige Geest verlicht ons harten en maakt ze blij met een blijvende vreugde" (uit: Selderhuis, David, Calvijn en ik, p. 14).

Het gaat niet alleen om kille leer - alsof alleen ons intellect telt.
Het gaat niet alleen om losse emoties - alsof alleen ons gevoel telt.
Het gaat God om ons als totale mens.
Zijn Woord beslaat heel ons leven, denken, willen en voelen…
Dat leer je weer beseffen bij het lezen en zingen van de psalmen.

H. Drost
Haren, juli 1999.

Tip 1: Een mooi boekje is het boek Vertrouwelijke omgang: Pastorale meditaties over een twaalftal psalmen. Het is geschreven door dr. A.N. Hendriks. Ik zag een aantal bij De Slegte in Groningen… rennen, dus!
Tip 2: Een goed boek over de psalmen is van dr. H.J. Selderhuis. Het heet: David, Calvijn en ik: Ervaren geloof in de Psalmen. Vuurbaak 1995.