Nehemia (Deel 5: Wees blij om wat God geeft)

Thema:	De vreugde in God (Nabetrachting)
Tekst:	Nehemia 8: 11b
Tekstgedeelte(n):	Nehemia 8
Door:	Ds. J. Haveman (predikant gereformeerde kerk vrijgem. Hattem-Noord)
Gehouden te:	Roodeschool op 10 september 2000
Opmerking RJCV:	De prekenserie Nehemia bestaat uit: 1: Neh01 - Nehemia leert je dat bidden fundamenteel is 2: Neh02v20 - Nehemia laat zien dat God werkt door mensenhanden 3: Neh04 - Laat je niet ontmoedigen door tegenstand maar wapen je er tegen! 4: Neh05 - Echte gemeenschap is eerlijk delen (Voorbereiding viering Heilig Avondmaal) 5: Neh08v11b - Wees blij om wat God geeft (Nabetrachting) Deel 5 is bedoeld als nabetrachting op de avondmaalsviering (te lezen in de middagdienst op de dag van de avondmaalsviering).
Extra:	Inleiding op de prekenserie: Nehemia.

Aanwijzingen voor de Liturgie

Votum en zegengroet
Geloofsbelijdenis: Gez. 3
Gebed
Lezen: Nehemia 8
Ps. 118: 3, 5
Tekst: Nehemia 8: 11b
Preek - tussendoor zingen: Ps. 27: 6 en Ps. 25: 9
Ps. 118: 1, 10
Gebed (Dankgebed)
Gez. 35
Zegen
 
Gemeente van onze Here Jezus Christus, geliefde broeder, geliefde zuster,

Wat doet dat u nou, dat u het Heilig Avondmaal hebt gevierd?
Ziet u er vooraf heel erg tegenop? - Het is toch ook niet niks: aangaan aan de tafel van de Here als je in het formulier leest dat je jezelf een oordeel kunt eten en drinken als je je eigen zonden onvoldoende beseft of als je geen eind wilt maken aan een concrete zonde in je leven.
Wordt u er verdrietig van? - Om je eigen zonden en dat de Here Jezus daarvoor aan het kruis moest, dat Hij ook vanwege jou een gruwelijke dood heeft moeten lijden.
Of maakt het u blij en dankbaar? - Het is toch ook geweldig: dat er dankzij Christus vergeving en verlossing is en dat je dat mag vieren aan de avondmaalstafel. Gered door Christus, het eeuwige leven vóór je!
Het kan ook zijn dat het avondmaal vieren je helemaal niks doet. Je neemt wel brood van de schaal en je drinkt wel wijn uit de beker, maar je wordt er niet koud of warm van. Misschien denk je er wel niet eens meer bij na wat je doet, wat er gebeurt.
Ja, wat doet dat u nou, broeder, zuster, dat u het Avondmaal hebt gevierd? Probeer dat eens helder te krijgen voor uzelf, dat onder woorden te brengen.
Is dat belangrijk dan - dat je weet wat iets je doet? Ben je dan niet teveel met gevoel bezig? Is het niet veel belangrijker dat je leert wat het betekent dat je avondmaal viert? Met je verstand?
Dat merk je tegenwoordig wel meer, dat kennis en verstand uitgespeeld worden tegen emotie en gevoel. Maar het is de vraag of dat terecht is. We willen vandaag uit Nehemia leren hoe je een balans kunt vinden tussen kennis en gevoel.

Thema:

Wees blij om wat God geeft

Wees blij om wat God geeft

"Moet je kijken, jongens en meisjes: de muur is klaar! Zie je hoe hoog en sterk en dik hij is? Prachtig, hè? Omdat iedereen zo goed mee heeft geholpen, hebben we er maar 52 dagen over gedaan! Mijn vader Nehemia zei: 'De Here heeft ons werk gezegend'. Jeruzalem is nu weer een sterke stad waar je veilig kunt wonen. Als er vijanden komen die ons willen aanvallen, doen we gewoon de poorten dicht. En niemand komt over onze sterke muren heen. Mijn vader heeft mannen aangewezen om 'politieagent' te zijn. En verder is iedereen die in Israël woont geteld. En weet je, nu gaan we feestvieren. Dat is altijd fijn, hè: feestvieren, dat doen jullie vast ook wel graag! Lekker eten en drinken en vrolijk zijn. Bij ons is het de gewoonte om op de eerste dag van de zevende maand samen feest te vieren. De zevende maand is echt een feestmaand. Mijn vader zorgde ervoor dat alles in de stad klaar was voor het feest. Op een groot plein bij de Waterpoort was een podium gebouwd. Er omheen was ruimte genoeg voor duizenden mensen. Toen het zo ver was kwamen heel veel Israëlieten uit alle dorpen en steden om Jeruzalem heen naar de stad en verzamelden zich op het plein. Mannen, vrouwen, jongens en meisjes. Iedereen was vol verwachting wat er zou gaan gebeuren. Weet je wat ze gingen roepen? 'Ezra! Ezra! Ezra!' Ezra is een soort dominee die de wet van de Here voorleest en uitlegt. Iedereen wilde dat Ezra kwam en zou voorlezen uit de wet van God. En toen Ezra op het podium kwam met de Bijbel in zijn handen, was iedereen heel blij en begon te juichen en in de handen te klappen. Aan beide kanten van Ezra stonden een soort ouderlingen en diakenen. Toen werd het doodstil. Dominee Ezra deed de Bijbel open. Iedereen ging toen eerbiedig staan. Ezra loofde de Here onze grote God. En alle mensen riepen: 'Amen! Amen!' en staken de handen omhoog. Zo bidden we bij ons, met de handen naar de hemel waar de Here is. Toen knielde iedereen op de grond en ging met z'n gezicht naar beneden. Daarna begon Ezra de wet voor te lezen en de levieten, de diakenen, gingen die toen uitleggen in kleinere groepen, zodat iedereen het goed kon horen en begrijpen. Het duurde wel zo'n vijf uur. Maar we vonden dat niet lang, want we luisterden goed naar de wet van God."

Dat was een indrukwekkende samenkomst op het plein bij de Waterpoort in Jeruzalem. Er was heel wat afwisseling in die dienst: zitten, staan, knielen. Luisteren, spreken. Voorlezing, vertaling en uitleg. Wat zal het Ezra goed gedaan hebben dat het volk zelf vroeg om voortgezet onderwijs. Veertien jaar geleden was hij in opdracht van de koning naar Israël gegaan om het volk basisonderwijs te geven over hoe je God moet dienen (Ezra 7). De toestand die hij toen aantrof was miserabel, het stond zedelijk en moreel op een zeer laag peil. Daartegen trekt Ezra ten strijde, en daar zijn de mensen eerst niet blij mee: er is veel weer- en tegenstand. En maar zeer langzaam gaat het volk weer wat meer luisteren en leven zoals de Here dat wil.
Dan komt Nehemia naar Jeruzalem. Hij kan, zou je kunnen zeggen, voortbouwen op het werk van Ezra, die een goede voedingsbodem heeft gelegd. Want als hij een beroep doet op het volk om mee te helpen aan het herstel van de muren, dan wil het dat. We hebben in Nehemia gelezen dat het volk met krachtige hand het goede werk wilde aanpakken (Nehemia 2: 18).
En nu de muren klaar zijn is er zoveel verlangen naar een leven zoals God het wil, dat het volk zelf aan Ezra vraagt om het onderwijs in de wet voort te zetten. En dat is prachtig, dat de Heilige Geest hier verlangen, begeren werkt om God beter te leren kennen.
Waarom willen die mensen dat? Waarom willen ze God leren kennen? Om God op een goede manier te dienen. Want hoe kun je God nou dienen als je Hem niet kent? Als je niet weet wie Hij is, wat Hij doet en wat Hij van je wil? Kijk, als je dienst aan de Here alleen maar bestaat uit bidden, dan wordt het zo gauw 'eenrichtingsverkeer', het wordt dan zo gauw een verlanglijstje opzeggen: 'Here, wilt u dit geven en dat vergeven?'. Maar zo krijgt de Here niets terug voor wat Hij geeft. Je verwacht dat de Here naar jou luistert. Maar de Here wil ook dat je naar Hem luistert. Tweerichtingsverkeer: van jou, van beneden naar boven en van God, van boven naar jou beneden. Tweerichtingsverkeer: zoals in een echte relatie. Als je verliefd bent dan wil je die ander ook leren kennen. Dan is het ook niet zo dat aldoor maar een zit te praten. Dan is er wisselwerking, uitwisseling. Zo wil de Here dat je ook naar Hem luistert.
Daarom wilden de Israëlieten dat Ezra de wet voorlas, de boeken van Mozes. Dat was in die tijd zeg maar de Bijbel. Tegenwoordig hebben we allemaal ons eigen bijbeltje en we kunnen het ook zelf lezen omdat het in onze eigen taal vertaald is. Dat was toen nog anders: er was maar een, of misschien enkele exemplaren van de wet. En hij was geschreven in het Hebreeuws, terwijl de mensen vooral Aramees spraken. De wet moest dus voorgelezen en vertaald worden. Ezra las de wet in het Hebreeuws. Zijn helpers vertaalden de woorden in de taal van het volk. Maar dan nog kun je het niet altijd begrijpen. Ook uitleg is nodig. En dat gebeurde. En (staat er dan) iedereen begreep ook waar het om ging.
Als je God wilt dienen is het belangrijk dat je God leert kennen. En als je God wilt leren kennen moet je in de Bijbel lezen. In de Bijbel lezen. Nog nooit is de Bijbel vertaald geweest in zoveel talen als op dit moment en dat is iets om heel dankbaar voor te zijn. Want er is niets mooiers dan zelf de bijbel te kunnen lezen en dat ook nog in je eigen taal. Je kunt tegenwoordig voor een habbekrats een Bijbel kopen. Maar het lijkt erop, dat hoe makkelijker je een Bijbel kunt krijgen, hoe minder er uit gelezen wordt. Je hoort tegenwoordig dat er zorgen zijn over de kennis van de Bijbel. Dat mensen de bijbelverhalen niet meer kennen. Zelf niet meer de moeite willen doen erin te lezen en studeren. Wat staat hier? Begrijp ik dat ook? Wat zegt het over God? Wat zegt het over en tegen mij? Wil ik er ook iets mee doen in m'n leven? De Bijbel is een werkboek, een boek om te gebruiken. Niet een boek om mooi te wezen in de kast. Niet een boek om in de kerk te laten liggen, zodat je er door de week niet uit kunt lezen.
Naast persoonlijke bijbellezing en -studie, is het ook heel mooi en goed om samen met anderen de Bijbel te lezen en daar met elkaar over door te praten. Om elkaar behulpzaam te zijn en te stimuleren in het samen God steeds beter leren kennen. Of hebt u dat niet nodig?
Laat er ook bij u en bij jou dat verlangen zijn om de Here beter te leren kennen. Om te horen en te lezen over Hem! Bid de Heilige Geest of Hij dat verlangen bij u / jou wil werken.

[ Lezen: Psalm 27: 6 ]

Wees blij om wat God geeft

Wat gebeurt er wanneer het volk de wet hoort voorlezen en uitleggen? Wat doet dat met hen? Er staat dat het hele volk weende. Er ontstaat groot verdriet. De mensen huilen, laten hun tranen stromen. Hier zie je dat het Woord van God je niet onberoerd laat, maar inwerkt op je hart. Je hoort de Bijbel voorlezen. Of je leest zelf in de Bijbel. En je raakt onder de indruk van Gods heiligheid, goedheid en genade. Als je dat allemaal op je in laat werken: dat God de Schepper is van alles wat is, dat Hij de Almachtige is - dat Hij alles kan wat Hij wil, dat Hij de Eeuwige is - zonder begin en zonder eind, dat Hij de Heilige is - die geen zonde kan verdragen, dat Hij de Rechtvaardige is - die de zonde straft, dat Hij de Genadige is - die in zijn grote barmhartigheid vergeeft en kwijtscheldt, als je dat allemaal op je laat inwerken, hoe kan het je dan niks doen? Wie krijgt er dan geen kippenvel? Zo groot, zo heerlijk is onze God! De God die je leert kennen uit zijn Woord.
Ja, maar er is nog wat dat je leert kennen uit de Bijbel. Je leert wie God is. Maar ook wie je zelf bent. Jij, schepsel, geschapen naar het beeld van God, onderkoning. "Gij hebt hem bijna goddelijk gemaakt…" Een prachtige start, maar daarna zo diep gevallen: zondaar, ellendeling, moordenaar, goddeloos, verdorven, weerzinwekkend. Wat maak je er als mens een puinhoop van. Ruzie, roddel, jaloezie. Misbruik, zelfverheffing, ontevredenheid. Die zonde die je alleen zelf maar kent. Wat een verdriet is er sinds de zondeval; de Bijbel staat er vol van. Wat doen mensen elkaar niet aan! En wat doen ze God aan! Oorlog in de wereld ver weg. Maar ook oorlog in je hart, dichtbij. Is de geschiedenis van de mensheid niet een brok ellende, ondanks alle grote woorden? Wie kan nog vrolijk zijn als 'ie z'n eigen zonde en ellende beseft en kent? En de gebrokenheid van het leven bij zichzelf ervaart? Wie kan dan nog vrolijk zijn?
Het is niet voor niets dat de Israëlieten in huilen uitbarsten. Kijk, je kunt de Bijbel lezen met een hart van steen. Ik ken mensen die de Bijbel op hun duimpje kennen, maar die niet in God geloven. Veel (bijbel)kennis alleen zegt dus niks! Je kunt het allemaal prima geleerd hebben, je kunt de catechismuszondagen zo opdreunen - maar het zegt je niks. Je weet niet eens wat je zegt. Je zingt wel mee: "Zie mij schuldig voor U staan…" maar je wordt er niet warm of koud van. Wat heb je dan aan zulke kennis? Kennis is wel belangrijk, maar je moet er ook wat mee doen. Of beter gezegd: het moet je ook wat doen. Daarom is die vraag helemaal terecht: 'wat doet je de viering van het Avondmaal?' 'Wat doet het je dat je kind van de Here mag zijn?'
Toch zie je in de kerk maar weinig tranen. En ik bedoel nu ook helemaal niet dat het pas goed is als er gehuild wordt. Maar als er van die momenten zijn dat iets je aangrijpt - waarom dan niet? Zoals bij het Avondmaal - dat is toch zo bijzonder en indrukwekkend: vlees en bloed van je Heiland in je handen hebben. Zo tastbaar. Zo dichtbij. Tranen in de kerk. Je verzet je er tegen, stel je voor dat iemand anders het ziet! En mannen hebben dat helemaal: 'Kom op, sterk zijn, niet huilen.' Maar wat maken we het daarmee elkaar moeilijk. Waarom die schaamte? Het is juist zo belangrijk dat het Woord van God niet blijft zitten tussen je oren maar indaalt in je hart. Daar wordt je geloof veel dieper en rijker van. Niet bang zijn voor emotie, je er niet tegen verzetten. Maar je laten overweldigen door de kennis van God naast het besef wie je zelf bent. Bid de Heilige Geest of Hij je dat geloof wil geven.

[ Lezen: Psalm 25: 9 ]

Wees blij om wat God geeft

Maar dan klimt Nehemia op het podium en hij schreeuwt de huilende menigte toe: "…deze dag is onze Here heilig, wees dus niet verdrietig, want de vreugde in de Here, die is uw toevlucht!" Hoe zit dat, is Nehemia zo'n typisch eenentwintigste-eeuw-rationele-westerling, die er ook niet tegen kan dat mensen huilen? Dat is het niet. Maar Nehemia beseft heel goed, dat het op deze feestdag - want dat is het toch -, dat het op deze heilige dag van de Here, niet bij tranen mag blijven. Er moet ook FEEST gevierd worden! De 'vreugde in de Here' moet gezocht worden. Soms liggen vreugde en verdriet heel dicht bij elkaar. Het is goed als er verdriet is over de zonde en de veroordeling van die zonde door de Here. Maar tegelijk mag er het besef zijn, dat de God die je zonden veroordeelt OOK de God is die je er in zijn liefde en genade uitredt. Het is goed als er berouw is over je zonde, maar er mag OOK vertrouwen zijn in God om de vergeving van je zonden door het zoenoffer van Christus. Berouw en vertrouw. Dat is het. En dan mag de vreugde de overhand krijgen. Je zou het zo kunnen zeggen: hoe dieper het besef van de grootheid van God en je eigen ellende is, hoe groter ook de dankbaarheid voor de verlossing. Je kunt dat vergelijken met als je iemand geld schuldig bent. Als je iemand tien euro terug moet betalen, en hij zegt: 'Laat maar zitten', dan vind je dat natuurlijk best aardig. Maar als iemand je tienduizend euro kwijtscheldt, dan is je dank veel groter. Als je oppervlakkig leeft, nauwelijks kunt aanwijzen waar je zonde doet en als die zonde in je leven je geen pijn doet, dan zul je ook weinig dankbaar zijn als je van die zonde wordt verlost. Maar als het diep bij je gaat, als je net als Paulus uitroept: "Ik ellendig mens. Wie zal mij verlossen uit het lichaam van deze dood?", dan zal de dankbaarheid ook groot en diep zijn: "God zij dank door Jezus Christus, onze Here!" (Romeinen 7: 24) Hoeveel bent u de Here schuldig? Tien? Of tienduizend?
Je schuld is kwijtgescholden. Je bent verlost. En het bewijs daarvan heb je bij het Avondmaal gegeten en gedronken: Christus voor jou. Niet jij aan het kruis omdat je zondig bent, maar de Here Jezus vermoord omdat Hij onschuldig was. Als je beseft wat dat betekent voor je leven, dan word je daar uiteindelijk vrolijk van. En natuurlijk is het erg dat Christus de dood inging voor jouw zonden. Maar dat Hij daarmee voor jou vergeving van je zonden en het eeuwige leven heeft verdiend, dat is iets om intens dankbaar voor te zijn. En die dankbaarheid mag de overhand krijgen. Het is belangrijk dat je je eigen zondigheid beseft en daar ook diep verdriet over hebt, maar daar mag en hoef je niet in blijven zitten: er is een uitweg: de vreugde in de Here, die mag je toevlucht zijn. Ook voor ons geldt de oproep om feest te vieren en blij te zijn. Laat het geen zelfvoldane grijns zijn, maar een letterlijk bevrijdende lach. Laat het geen oppervlakkig feest zijn, waar het alleen gaat om veel eten en drinken, maar een heerlijke maaltijd na je komst uit de gevangenis.
Broeders en zusters, we kennen de zelfbeproeving voorafgaand aan het Avondmaal. Zou het niet goed zijn ook aan zelfbeproeving te doen NA het Avondmaal? Daarom nog een keer die heel persoonlijke en levensbelangrijke vraag: wat heeft u, wat heeft jou, de viering van het Avondmaal gedaan?
Amen.

---

Gebed (Dankgebed)

Trouwe God en Vader in de hemel,
Aan het einde van twee kerkdiensten op deze zondag naderen we nu nog een keer als gemeente samen voor uw heilig aangezicht in dit gebed. We zeggen U hartelijk dank, dat U ons deze dag hebt willen geven. Voor de viering van het Avondmaal, voor de bediening van uw Woord, voor dat we samen U mochten loven en prijzen, voor de gaven die we U mogen en kunnen brengen.
Here God, wat bent U goed en groot. Laat ons overweldigen door U. Geef momenten in ons leven waarin we onder de indruk komen van wie U bent en wat U doet. Maar geef dat we daar ook aan willen werken. Door zelf in de Bijbel te lezen en er over na te denken wat U tegen ons zegt. Werk door uw Heilige Geest het verlangen in ons dat we U steeds beter leren kennen Geef dat we ons ook openstellen voor de werking van uw Geest in ons. Want Here, als we U steeds beter kennen, dan kunnen we U ook steeds beter leren dienen. Zegen onze bijbelstudie, persoonlijk thuis, in het gezin, op de vereniging en catechisatie.
We bidden U ook of U in uw genade wilt geven dat de kennis van U ons iets doet. Dat het iets in ons te weeg brengt. Dat het ons hart raakt. En bewogenheid, barmhartigheid geeft. Geef dat we niet koud en onverschillig in de Bijbel lezen en niks met uw Woord voor ons doen. Geef ons diep en intens verdriet over onze zonde, onze gebrekkigheid. Geef ons berouw daarover en werk het verlangen om te vechten tegen het kwaad en voor U te leven.
Maak dat we steeds weer vluchten naar U en genieten van uw goedheid en liefde. Uw goedheid en liefde die we vandaag weer zo sterk en bijzonder hebben ervaren aan de avondmaalstafel. Here God wat bent U groot en goed. Here Jezus, dank U voor uw liefdeoffer, voor de heerlijke toekomst die U ons daardoor wilt geven, en voor het genezen en herstelde leven dat U daardoor voor ons mogelijk hebt gemaakt. Heilige Geest, werk in ons dat we onze Heiland steeds meer navolgen en dienen met ons hele leven.
We danken U dat U ons geloof sterker wilt maken door de sacramenten. Geef dat we dat zelf ook zo voelen en ervaren. Als we daadwerkelijk van het brood gegeten en van de wijn gedronken hebben, of als we het nu alleen nog mochten zien. Maakt U het zo dat we echt anders worden na zo'n avondmaalsviering. Dat het iets met ons doet. Dat het ons over twijfel heen helpt en dat we de vrede van U in ons hart hebben, die ons zelf mild maakt in het oordeel over anderen en bereid maakt voor U te leven. Dat het ons helpt om maar niet in naam christen te zijn maar dat ook door onze daden te laten zien.
We bidden U of we door zo'n avondmaalsviering er ook naar gaan verlangen om avondmaal te vieren met allen die in U geloven. Wilt U eenheid werken en geven onder allen die Uw Naam oprecht zoeken en belijden.
We bidden U of we door zo'n avondmaalsviering mogen gaan beseffen hoe rijk we zijn, hoe kostbaar het geloof is. Hoeveel andere mensen die nog niet in U geloven dit missen moeten. Wilt U het geloof nog in heel veel harten werken. Doordat mensen in de Bijbel lezen, uw Woord horen, aan ons zien hoe goed en fijn het is om kind van U te zijn. Geef dat onze houding, hoe wij leven, geen afbreuk doet aan de kracht van het Evangelie, maar het juist sterker maakt.
Vader in de hemel, we bidden U voor de komende week. Wees dichtbij ons, bescherm en bewaar ons. Omring ons met uw liefde en zorg. Help ons onze taak uit te voeren zodat U er plezier aan hebt. Zegen ook het werk binnen uw gemeente, wat gedaan wordt door gemeenteleden, ambtsdragers of commissieleden. Vergeef genadig de zonden die er waren en hoor ons om Christus wil.
Amen.