Ken de Here in al je wegen, dan zal Hij je paden rechtmaken

Thema:

Ken de Here in al je wegen, dan zal Hij je paden rechtmaken

Tekst: Spreuken 3: 5-6
Tekstgedeelte(n):

Spreuken 3: 1-14

Door: Ds. J.W. Roosenbrand (predikant gereformeerde kerk vrijgem. Groningen-Oost)
Gehouden te: Groningen-Oost op 23 september 2001; Groningen-Zuid op 23 september 2001; CGK Groningen (Jeruzalemkerk) op 28 oktober 2001
Extra: Preekbegeleider
Handout

Aanwijzingen voor de Liturgie

Votum en zegengroet
Ps. 25: 2, 4
(Ochtenddienst: Wet)
(Ochtenddienst: Ps. 86: 4, 7)
Gebed
Lezen: Spreuken 3: 1-14
Ps. 18: 9
Tekst: Spreuken 3: 5-6
Preek
Ps. 139: 7, 11
(Middagdienst: Geloofsbelijdenis)
(Middagdienst: Ps. 86: 4, 7)
Gebed
Collecte
Lied 293: 1-2
Zegen

Gemeente van Jezus Christus,

'De grootste fout in mijn leven is geweest…', vul het maar in.
Of misschien zegt u: 'waar ik echt nog nooit spijt van gehad heb, is…'
Een keus die je maakt, een baan die je kiest, een huis dat je koopt, een opleiding die je gaat volgen, dat kan heel ingrijpend zijn.
Denk ook aan mensen in Amerika, Bush en zijn adviseurs: hoe moet je reageren? Er staan nogal wat belangen op het spel. Een keus is vaak niet alleen iets voor jezelf, maar het gaat ook anderen aan, je kinderen, je partner, de kerk, het bedrijf.
We zijn hier bij elkaar als christenen. Hoe maak je als christen je keuzes? Welke rol speelt God daarin?
We zullen het hebben over de leiding van de Here God in je leven. En ik bedoel daar nu niet mee dat God je hele leven leidt, en dat Hij ook op de een of andere manier een rol speelt in tegenslagen die je overkomen, of in geluk dat je in de schoot geworpen wordt. Dat is ook zo, gelukkig, maar daar wil ik het nu niet over hebben. Je zou kunnen zeggen dat die leiding van de Here in feite zijn verantwoordelijkheid is, zijn zaak. Maar nu heb ik het over onze eigen verantwoordelijkheid, wij moeten keuzes maken: wil je zwanger worden of wil je dat niet?
Nou, als je dat voorbeeld gebruikt merk je meteen al dat zo'n keus niet helemaal aan ons staat. We zijn afhankelijk, het moet maar net lukken. Maar ook daarover heb ik het nu niet, ik richt nu de schijnwerper op onze eigen verantwoordelijkheid: wij nemen beslissingen. En de vraag is nu: welke rol speelt God daarin? Het antwoord is dus meteen al niet: dat God onze verantwoordelijkheid uit handen neemt. Hij heeft ons gemaakt als mensen naar zijn beeld, en daar hoort onder andere bij dat we zelf nadenken, mogelijkheden afwegen, kijken wat de gevolgen zijn. Maar er hoort óók bij dat je in al die dingen met God overlegt. Daarin laat je iets zien van het beeld van God: dat je in je overwegingen, in je intuïtie je laat vormen door wat God graag zou willen.
In het boek Spreuken is dat mooi onder woorden gebracht, onthoudt u dat maar als thema van de preek:

Ken de Here in al je wegen, dan zal Hij je paden rechtmaken

Als we het hebben over leiding, leiding van boven, dan kun je denken aan Gideon. U weet wel dat Gideon toen hij opgeroepen werd om Israël voor te gaan in de strijd, dat hij in zijn onzekerheid om een teken vroeg: wil God het echt? Wil God echt mij? Geef me leiding: hij legde een vacht buiten, tot twee keer toe, de ene keer werd was het gras kletsnat van de dauw, en het vacht kurkdroog, en de andere dag net andersom. Toen wist hij zeker: God roept me persoonlijk. Ik moet gaan.
Dat is nog eens leiding. Nu zijn er christenen die dit verhaal gebruiken als een soort patroon. Wanneer ze voor een keus staan, vragen ze om een Gideonsteken. Eerder staat voor hen het licht niet op groen. Het is dan een teken van een groot geloof om zo'n teken te vragen en te verwachten.
Nu zal ik niet zeggen dat God dat nooit doet. God geeft zeker ook vandaag mensen bijzondere aanwijzingen. Maar het is een merkwaardig en vreemd bijbelgebruik om van een eenmalig verhaal in de bijbel een normaal patroon te maken.
En er is nog wat in dat verhaal: eigenlijk was het nogal gênant dat Gideon dat teken vroeg, tot twee keer toe. Het tekent niet zo zeer zijn geloof als wel zijn onwil om gehoorzaam te zijn.
Daarom is het op de klank af wel bijbels, maar in werkelijkheid helemaal niet zo bijbels als mensen als regel een speciaal teken willen hebben.
Maar wat dan?

Ik breng deze keer tien punten naar voren.

1. Spreuken 3 noemt als eerste manier waarop je God in je wegen, je plannen, betrekt: Vertrouw op de Here met je hele hart.
We denken weer even aan een keus waar je voor staat. Wat moet je doen? Onzekerheid. Je weet het niet.
Begin jezelf toe te spreken: vertrouw ik op de Here met mijn hele hart? Weet ik zeker dat mijn lot in zijn handen veilig is? Wat ik ook beslis?
Wat ik ook kies, God is er. Het leven hangt niet af van de keus die ik nu maak, de last van de wereld ligt niet op mijn schouders, maar op de schouders van Christus alleen.
Voelt u? Dat geeft ruimte. Je bent, ook al blijkt later dat je nog zo'n domme en foute keus hebt gemaakt, het eigendom van Jezus Christus en Hij draagt je door dit leven, in leven en sterven.
Denkt u daaraan, dat u hier begint?

2. Dan komt meteen een volgend punt van de checklist: als alles draait om God en het vertrouwen op Hem, dan vraag je je ook af: gáát het me echt om God? Zoek ik zijn koninkrijk allereerst of ben ik in mijn afwegingen alleen gericht op wat mij het meeste voordeel biedt? U weet, ik zinspeel hier op de beroemde woorden van Jezus: zoek eerst het Koninkrijk en zijn gerechtigheid en de rest, dat is eten en drinken, en inkomen en al die dingen waar alle mensen zich het meest druk om maken, al die dingen worden je dan op de koop toe gegeven.
Belangrijk checkpoint: waar gaat het me om? Past mijn beslissing in het grote plan van God met mij en met zijn kerk en met de wereld?

3. Daar ligt punt 3 dicht tegenaan: wat zeggen de geboden van God?
Staat u er eens bij stil hoe geweldig verduidelijkend het is dat wij de tien geboden hebben. Ik bedoel niet dat de toepassing van de geboden altijd een fluitje van een cent is, maar stel je voor dat je die richtlijnen niet had, dat je dat morele houvast niet kende, dat je zelf telkens je moest afvragen wat goed en kwaad is zonder dat houvast van die tien regels, die nog weer samengevat zijn in twee of eigenlijk één regel: liefde, liefde voor God en liefde voor je medemensen.
Je bent verzeild geraakt in een verliefdheid, een relatie buiten je huwelijk, tegen je huwelijk in. 't Gaat al niet zo goed in je huwelijk, eindelijk iemand met wie je praten kunt, die naar je luistert, die jou koestert, en van het een komt het ander.
Niet doen dus, want Gods gebod zegt duidelijk dat je zuinig moet zijn op je huwelijk. Ja maar, jij weet niet hoe moeilijk ik het ermee heb, en jij kent mijn eigen man niet, en jij hebt makkelijk praten en ook over mijn verhouding met God kan ik met hem zo fijn praten... Kijk, dat is nou wat Spreuken hier bedoelt met: vertrouw op je eigen inzicht niet. Wantrouw je eigen argumenten toch eens wat meer. Vertrouw op de Here met je hele hart.
Het gaat er uiteraard niet om dat je de geboden gebruikt als een autoriteit buiten je zelf, die jou met geweld dwingt tot een keus. Het gaat erom dat je je die geboden eigen maakt, dat je manier van denken en voelen ermee gaat sporen, dat je erdoor gevormd wordt. Dat die normen en waarden je door Gods Geest eigen zijn geworden.

4. Ik ga naar een vierde punt.
De Here erin kennen. Dat is voor mij een kernpunt en ik ben ervan overtuigd dat dit iets is waar wij ons speciaal in zouden moeten trainen.
Stel je voor: je koopt een nieuwe televisie. Prachtig ding, teletekst, de hele rimram. Je komt ermee thuis, en laat hem trots aan iedereen zien. Maar je vrouw is niet blij. Vind je hem niet mooi dan? Is hij te duur?
Nee, dat is het niet, maar je hebt mij er helemaal niet in gekend. Zulke beslissingen neem je toch samen!
Kijk, dat wil de Here nu ook graag, want Hij wil dichter bij ons zijn dan onze partner, of onze ouders of kinderen. Ken de Here in al uw wegen. Betrek Hem erbij.
Praat erover in je gebed.
Je hebt een belangrijke bespreking vandaag. Je staat op en het schiet meteen in je gedachten. Hoe zal het aflopen? Kom je eruit? Spannend. Maar de vraag is: heb je de Here erin gekend? Flitst het dan ook in je gedachten: 'Heer, geef me wijsheid, wilt U erbij aanwezig zijn?' Dat kan in je gebed gebeuren, belangrijke dingen met zoveel woorden noemen, maar het kan ook tussendoor, in een flits. Altijd mag je Hem erbij halen! Hij wil niets liever.
Hem erin kennen, dat is dat je er ook tijd voor maakt om bij knooppunten voor zijn aangezicht te mijmeren. Kent u dat, zo mijmerend met de Here overleggen? Je eigen overwegingen maken, de voor- en nadelen overwegen en dat voor God neerleggen.
Het is breder dan een gerichte vraag alleen aan God. Het is een houding, het is wat Paulus bedoelt in 1 Tessalonicenzen 5: 17: bid zonder ophouden.

5. Een volgend punt (ik zal niet zeggen, een volgende stap, want het gaat niet allemaal op een bepaalde volgorde, het loopt in de praktijk door elkaar heen, maar voor de overzichtelijkheid zet ik het nu op een rij, zodat u misschien ontdekt: hé, dat stukje, dat doe ik eigenlijk nooit, of dat sneeuwt gemakkelijk onder bij mij, daar wil ik eens meer op letten in de toekomst.
En ik heb nu tien punten, dat betekent ook niet dat elke beslissing dat hele proces moet doorlopen, dan zou er niks meer uit onze vingers komen, veel speelt zich ook intuïtief af, vaak hak je meteen een knoop door. Prima uiteraard, als het maar is ingebed in je leven met de Here God, die je wilt kennen in al je bezigheden.)
Goed, punt 5 is: gewoon je verstand gebruiken, advies vragen aan anderen, hoe zou jij dat doen? Wat vind jij ervan? Hoe pak jij dat aan?
Dat kan bijvoorbeeld in de opvoeding veel meer gebeuren dan we nu doen. Je maakt in de opvoeding van je kinderen ook voortdurend keuzes. Welke school? Hoe laat thuis? Hoe krijg je ze mee naar de kerk, ook als het zo vroeg is? Vul maar in. We vragen hierin veel te weinig advies aan elkaar. We spelen graag mooi weer, alsof we het goed onder controle hebben.
Ook voor christenen die zich willen laten leiden door God in hun belangrijke beslissingen, is het niet iets ongeestelijks om ook gewoon je verstand te gebruiken. Dat hoort nou juist bij je menszijn, dat je zelf mag afwegen, dat je zelf verder leert kijken dan je neus lang is, dat je niet alleen in impulsen beslissingen neemt, maar nadenkt, bekijkt wat het effect op langere termijn is.

Punt 6: Het kan zijn dat een beslissing zo ingrijpend is en dat er voor anderen ook zoveel van afhangt, dat je er behoefte aan hebt ook anderen te vragen voor je te bidden. Wil je voor me bidden, (niet alleen voor de operatie, maar voor die keus waar ik voor sta. We doen dat wel eens als een dominee een beroep overweegt, maar waarom zou je het alleen dan doen? Er zijn meer beslissingen die belangrijk zijn voor het Koninkrijk van God.
Soms kan iets zo vastzitten, een conflict bijvoorbeeld, de partijen zijn zo ingegraven in hun posities, je komt er met de beste argumenten niet uit. Las een periode in dat je niet meer overlegt, en discussieert en brieven en nota's schrijft, maar dat je bidt. Onderstreep je verlegenheid met vasten. Juist vasten kan je verhouding met God zuiveren, en kan God ertoe brengen een onverwachte opening te geven. Punt 6: bidden en vasten.

Punt 7. Misschien tekent zich nu een weg af. Je denkt: ja, dat moet ik doen. Breng ook dat in je gebed bij God. Here, is dat uw bedoeling? Zou het zo goed zijn? Open je ogen dan en kijk om je heen, of God je keus bevestigt. Soms kan het zijn dat een deur opengaat. Een nieuwe mogelijkheid dient zich aan. Dank de Here ervoor, ken Hem daarin.
Een belangrijk teken kan zijn dat je vrede krijgt met een keus. Ik denk aan Filippenzen 4: laten je wensen bij de Here kenbaar zijn door je gebeden en de vrede van God zal je harten bewaken. God kan je ergens een diepe vrede mee geven: zo is het goed, misschien zeggen de mensen dit en dat, maar ik voel dat het goed is zo.
Ik ben ervan overtuigd dat de Here werkelijk op die manier op ons wil inwerken. Dat is het geheim van zijn Geest. Daardoor is Hij ons nabij, wijst Hij ons de weg in het leven. Natuurlijk nooit los van het Woord van God, en ook nooit tegen zijn uitdrukkelijke geboden in, maar toch toepassend, een weg openend, een indruk gevend, je hart ergens op richten, Hij legt je iets op het hart, je krijgt ergens visie voor, je voelt dat dat van hogerhand je op het hart gedrukt wordt. Belangrijk is dat je ondertussen ook veel bezig blijft met de bijbel, met de preken, in gesprekken. Heel vaak geeft de Here je dan een woord dat je speciaal nodig hebt. Bidden is geen eenrichtingsverkeer. God reageert echt.

Natuurlijk -punt 8- moet je hier tegenover anderen heel voorzichtig mee zijn. Wij lopen in onze kerk dat gevaar niet zo, maar in sommige evangelische gemeentes en organisaties zie je dat soms wel eens (al zijn ze zich daar ook heel goed bewust van het grote risico ervan) dat je geen tegenspraak meer duldt, omdat God jou iets heeft duidelijk gemaakt. De Here heeft me dit duidelijk gemaakt, en of je maar mee wilt betalen. Dan ben je verkeerd bezig. Het kan zijn dat God je iets duidelijk maakt dat tegen de ideeën en overwegingen van iedereen om je heen ingaat, maar dat mag je dit niet gebruiken om anderen mee onder druk te zetten, dan heers je over de gewetens van een ander.
Je moet ook bereid zijn naar kritiek hierop te luisteren. Denk aan Paulus die nota bene onderweg naar Jeruzalem van een profeet de waarschuwing krijgt dat hij (Handelingen 21: 10-14) in Jeruzalem gevangen genomen zal worden. De broeders zeggen dan: Paulus, je moet dus niet gaan, dit is veel te gevaarlijk. Ja, zegt Paulus dan, alles goed en wel, maar ik ben daartoe bereid. Ik ga gewoon. En dan zeggen de gemeenteleden: de wil van de Heer geschiede! Zo zijn ze samen in gesprek. Zonder over elkaar te heersen of iets voor de ander te claimen. En samen zoeken ze de wil van God.

Punt 9. Belangrijk in dat zoeken naar wat God van je wil is ook dat je je eigen motieven onderzoekt. Als we ons gelijk niet krijgen, en het gebeurt anders dan wij goed vinden, ja, zelfs anders dan wij verantwoord vinden, dan kun je maar zo een discussie, een briefwisseling, een conflict aangaan, en je zelf wijsmaken dat je ook geroepen wordt om hier werk van te maken, enzovoort. Doorgrond en ken mij, Heer, en zie of bij mij een schadelijke weg is, schadelijk voor de naaste, schadelijk voor mezelf, schadelijk voor uw gemeente.
De Here erin kennen, ook in dat kritisch kijken naar jezelf. Vertrouw niet automatisch op je eigen inzicht. Ben je een volgeling van Christus?

10. Een ander punt dat ik wil noemen is: soms zijn problemen zo moeilijk, zo onontwarbaar, je blijft twijfelen. Of de keuzes zijn en blijven gelijkwaardig, ze zijn allebei even goed, of allebei de minst kwade. Bij je menszijn hoort dat je op een gegeven moment de knoop doorhakt, dat je risico's neemt, dat je niet altijd alleen bij 100% zekerheid pas een knoop durft door te hakken.
Dan val je terug op het begin: vertrouw op de Here met je hele hart. Soms moet je gewoon iets doen. Ik denk altijd aan die stoplichten tegenwoordig, met zo'n geval in het wegdek dat het systeem in werking stelt. Als je op een afstand blijft, en je denkt: het licht staat op rood, ik mag niet verder, ik kan hier maar beter wachten tot ik een signaal krijg dat het licht op groen springt voor me. Als je van te grote afstand blijft wachten, dan wordt het nooit groen. Je hebt dat namelijk zelf voor een deel in de hand. Ga op weg, neem risico's, werp uw brood uit over het water, zegt de Prediker,
"Werp uw brood uit op het water, want gij zult het vinden na vele dagen.
Verdeel het in zevenen, ja, in achten, want gij weet niet, welk kwaad er op aarde zijn zal. (…) Wie steeds op de wind let, zal niet zaaien; en wie steeds naar de wolken ziet, zal niet maaien."
Ja, daar ligt een element in dat ik nog niet genoemd heb: we leven in een wereld van na de zondeval, met dorens en distels, met beperkt inzicht, waarin niet alles lukt, ook niet als je veel gebeden hebt en God in alles hebt gekend, dat is nooit een garantie dat het prima lukken zal. Het hoort juist bij de wijsheid om hier rekening mee te houden.
Dat is het laatste punt en dat klinkt niet meteen bemoedigend. Daarom is het goed om terug te vallen op het eerste.
Ondertussen hebben we wel de belofte dat de Here onze wegen recht zal maken. Ja, dat betekent dat Hij ons laat slagen. Ik lees deze belofte als een belofte voor dit leven, van stap tot stap zal God mijn wegen recht maken. Maar niet altijd gaat die belofte zo in vervulling als ik wel zou willen. Dingen vallen tegen, wegen lopen dood, ook als ik ze goed met God heb overlegd.
Maar alles wil ik laten dragen door mijn vertrouwen op de Here, met mijn hele hart.
Uiteindelijk hangt mijn leven en mijn succes niet af van mijn keuzes en plannen, want die zijn en blijven feilbaar en kwetsbaar, maar gelukkig mag ik ze laten opnemen in Gods grote plan door Hem te kennen in al mijn wegen, en dan zíjn ze ook opgenomen in grote PLAN, de grote keus van God, Gods keus voor mij die vast en zeker is in mijn verbondenheid met Jezus Christus.

Amen.

Terug naar

Terug naar Preken die Spreken
border

http://www.prekendiespreken.nl/
Heeft U vragen of opmerkingen, mail naar