Het geloof komt van de Heilige Geest

Thema: Het geloof komt van de Heilige Geest
Tekst: Zondag 25
Tekstgedeelte(n): Efeziërs 2: 1-10
Dordtse Leerregels 3/4, art. 14 (Geref. Kerkboek, blz. 492)
Zondag 25
Door: Ds. A. Krijgsheld (predikant gereformeerde kerk vrijgem. Delfzijl)
Gehouden te: Driesum c.a. op 26 september 1999;
Hollum (Ameland) op 10 oktober 1999

Aanwijzingen voor de Liturgie

  1. Ps. 138: 1 en 4
  2. Ps. 4: 2
  3. Lezen: Efeziërs 2: 1-10; Dordtse Leerregels 3/4, art. 14 (Geref. Kerkboek, blz. 492)
  4. Ps. 13
  5. Tekst: Zondag 25, H.C.
  6. Ps. 80: 10
  7. Ps. 36: 2

Gemeente van onze Here Jezus Christus,

Wij kennen in ons land verschillende soorten winkels. Tegenwoordig mogen we in de meeste winkels onszelf bedienen. We lopen door een supermarkt, we pakken zelf wat we nodig hebben en leggen het in een winkelwagen. We rijden langs de kassa, we betalen en gaan met de boodschappen naar huis.

Er zijn ook winkels waar je niet zo gemakkelijk kunt pakken wat je wilt. Misschien bent u wel eens in een Kijkshop geweest. Daar staan alle producten uitgestald in glazen vitrines. Achter slot en grendel. Je kunt er wel naar kijken, maar er niet bijkomen. Als je iets wilt kopen, moet je eerst een formulier invullen en inleveren bij een balie. Je betaalt en na een poosje wachten krijg je het product van de mensen achter de balie.

Twee soorten winkels. Bij de ene kun je bijna alles zelf doen. Bij de andere ben je afhankelijk van het winkelpersoneel.
Dit voorbeeld kwam bij me op toen ik nadacht over de vraag van de catechismus: "Waar komt het geloof vandaan?". Op die vraag worden verschillende antwoorden gegeven. De één zegt: 'Geloven, dat doe je zelf, dat is je eigen keuze'. Dat is zeg maar de supermarkt-manier. Een ander zegt: 'Geloven, dat kun je niet zelf, het moet je gegeven worden'. Dat lijkt op de manier van die winkel met gesloten vitrines.
Komt het geloof nu uit onszelf of komt het van God?

Vandaag willen we samen nadenken over die belangrijke vraag: "Waar komt het geloof vandaan?" Het antwoord van de catechismus is heel eenvoudig:

Het geloof komt van de Heilige Geest

  1. Hij werkt het geloof
  2. Hij versterkt het geloof

1. Hij werkt het geloof

Het antwoord is duidelijk. En ook heel bijbels. We hebben het zelf gelezen in de brief van Paulus aan Efeze. "Het geloof is een gave van God." We hebben geen enkele reden om trots te zijn op onszelf. We hoeven niet op te scheppen over onze vroomheid of over onze fijne relatie met God. We hoeven niet trots te zijn op onze trouwe kerkgang of op onze prestaties in de gemeente. Al die goede gewoontes en onze trouw zijn niet onze eigen prestaties. We hebben het gekregen. We beslissen niet zelf dat we wel of niet gaan geloven. We kiezen niet zelf voor God. Hij kiest voor ons en Hij werkt geloof in ons hart.

De catechismus spreekt ook hierin Gods Woord na. Ruim vijftig jaar later is dit nog een keer heel duidelijk gezegd op de synode van Dordrecht in de jaren 1618/1619. We hebben het gelezen in de Dordtse Leerregels. "Het geloof is een gave van God." Het voorbeeld van de supermarkt past dus niet bij het geloof. Je kunt jezelf niet bedienen. Het geloof moet je gegeven worden.

Dat moest in die tijd heel duidelijk gezegd worden. Er waren namelijk gelovige mensen die beweerden dat het geloof een daad van de mens is. God doet een vriendelijk appèl op ons en wij staan voor de keuze: ga ik geloven, ja of nee. Dat is helemaal van onze vrije wil afhankelijk. Het waren de Remonstranten die dat zeiden. De synode heeft die leer scherp veroordeeld. We weten uit de Bijbel dat de Heilige Geest ons een nieuw hart moet geven. Wij kunnen onszelf niet omkeren naar God toe. Het geloof is dus geen eigen keuze, maar een geschenk, een cadeau van de Here. Dat is duidelijke taal.

Die oude leer van de Remonstranten is nog steeds springlevend. Je hoort heel vaak mensen zeggen: 'Ik kies voor Jezus', 'ik geef m'n hart aan God'. Dat soort uitspraken lijkt heel veel op die dwaling van vroeger. Geloven wordt heel vaak gepresenteerd als een keuze van jezelf.

Maar zeg nou eens eerlijk: Wat is daar nu mis mee? Het is toch waar, dat je zelf kiest voor de Here? Als je belijdenis doet, dan kies je toch zelf voor Hem? Dan wil je toch zelf met God verder in je leven? En je kunt toch ook zeggen, dat de Here ons de opdracht geeft om duidelijk te kiezen? Dat kun je al lezen in het Oude Testament. Jozua zegt namens God tegen Israël: "Kiest dan heden, wie gij dienen zult" (Jozua 24: 15). En kijk ook maar eens hoe vaak we in de Bijbel worden opgeroepen om ons te bekeren. Geloven is dus blijkbaar wel een kwestie van zelf kiezen.

Nee, zegt Paulus, "het geloof is een gave van God". We kunnen zelf geen stap zetten in Gods richting. We zijn afhankelijk van de Heilige Geest. Hij moet het willen en het werken in ons werken. Wij hebben geen vrije wil. Onze wil zit vast in de zonde en is bedorven. Als wij onze eigen wil volgen, dan komen we nooit bij God. Wij kunnen onszelf niet veranderen. Net zo min als een panter zijn vlekken kan veranderen (Jeremia 13: 23). Maar gelukkig is de Heilige Geest uitgestort. Hij herstelt ons. Hij maakt onze wil nieuw. Hij bewerkt ons zo, dat wij gaan geloven. Dat is zo wonderlijk, dat we niet kunnen uitleggen hoe dat precies in z'n werk gaat. Dat is het geheim van de Geest. Hij zet ons in beweging.

Het is goed om dat tegen elkaar te zeggen. Geloven is niet iets wat je heel eenvoudig even doet. Het is geen supermarkt gebeuren. De Heilige Geest heeft heel wat kracht nodig om onze harde harten zacht te maken. We moeten als het ware helemaal opnieuw geboren worden. Dat doe je niet zomaar even op eigen houtje. Het geloof is niet vanzelfsprekend. Het is ook niet vanzelfsprekend dat iedereen die naar de kerk gaat ook echt gelooft.

Laten we niet te licht of te oppervlakkig denken over geloven. Dat wordt ons wel eens verweten. Wij, vrijgemaakten, zouden te gemakkelijk denken. Uit reactie gaan we dan vaak meteen in de tegenaanval: 'moet je eens zien hoe ze zelf bezig zijn.' Maar laten we eerst maar eens nadenken over dat verwijt. Misschien zit er wel een kern van waarheid in. Onderzoek jezelf daar maar eens op. Denk ik misschien te gemakkelijk dat het wel goed komt met mij? Als ik de Here niet zoek in mijn leven en heel vaak los van Hem leef, onverschillig, kan ik dan zeggen: 'Och wat geeft het, ik ben toch gedoopt; Christus heeft toch voor mij betaald'? Kijk, gemeente, als we zo leven en denken, dan is dat verwijt van 'zwaardere' christenen helemaal terecht. Dan hebben ze gelijk. Dan geloven wij veel te oppervlakkig. Denk daar maar eens over na voordat je in de tegenaanval gaat.

Maar wat moet je dan? Als je bij jezelf ontdekt dat je te oppervlakkig denkt of leeft, moet je je dan vertwijfeld af gaan vragen of je geloof wel echt is? Moet je er dan aan gaan twijfelen of de Heilige Geest wel in jou aan het werk is? En als u trouw naar de kerk gaat en trouw de Bijbel leest en bidt, moet u dan gaan twijfelen of het wel goed komt met u?

Dan val je van het ene uiterste in het andere. Dan word je net als die christenen die echt meelevende gemeenteleden zijn en trouw de Here zoeken en serieus leven, en die toch nog niet zeker weten of het evangelie wel voor hen is. Dan zeggen ze: 'Ik zou wel graag willen, ik wil dolgraag echt geloven, maar ik kan het nog niet. De Heilige Geest moet het doen. Ik wacht op Hem'. Al die mooie woorden uit de Bijbel over Gods liefde, over genade, over Christus en al die preken waarin het evangelie verteld wordt, ze staan in mooie glazen vitrines. Achter slot en grendel. Je kunt er niet bijkomen. Je kijkt ernaar. Je ziet anderen het heilig Avondmaal vieren. Je zegt zuchtend: 'Wat is het een prachtig evangelie'. Maar je kunt het niet aanpakken. Want je hebt geen sleutel. Alleen de Geest kan het je geven.

Als je zo denkt, dan kun je wel naar de kerk gaan, maar dan heb je uiteindelijk heel weinig aan preken. Dan kijk je naar al dat moois van Christus. Maar je kunt er niet bij, het is niet voor jou. Je hebt wel goed geluisterd, maar het is nog de vraag of de Geest wel in je hart werkt.

Dan maak je één heel belangrijke denkfout. Dan koppel je de Heilige Geest los van de verkondiging van het evangelie. Dan hoor je in de kerk een preek van een dominee en je denkt dat het werk van de Geest daar nog bij moet komen. En dat is dan voor jou nog de vraag of dat ook gebeurt.

Maar zo is het niet. De Geest hoeft er niet meer bijkomen. Hij is er al bij. Nu op dit moment. Hij is nu aan het werk in de verkondiging van het evangelie. Daar bidden we elke zondag om. En dat gebed wordt zeker verhoord, want God heeft het zelf beloofd. Iedereen die bidt om de Heilige Geest, die krijgt Hem in het hart. Hij kan ook morgen en overmorgen de kerkdiensten van vandaag gebruiken. Maar nu is Hij ook al aan het werk.

Het geloof is een gave van de Heilige Geest. Inderdaad. Maar we hoeven gelukkig niet werkeloos op Hem te wachten. We mogen om Hem bidden. Hij komt naar ons toe langs allerlei wegen. Hij opent onze oren. Hij verandert onze instelling. Ook al is ons hart zo hard als gewapend beton, Hij kan het zacht maken. Hij geeft ons kracht, zodat wij onze hand kunnen uitsteken en aanpakken wat God ons geeft. Hij zet ons in beweging, zodat we ook zelf gaan kiezen voor God.

De Heilige Geest is aan het werk door middel van ouders die hun kinderen over de Here vertellen en hun kinderen leren leven met God. De Heilige Geest is aan het werk door middel van meesters en juffen die bijbelverhalen vertellen en de kinderen een levend voorbeeld geven van een christelijke levensstijl. De Heilige Geest is aan het werk door middel van dominees die preken houden en catechisatie geven. Hij is aan het werk door middel van ouderlingen die op huisbezoek gaan. Wij hoeven ons niet af te vragen of de Geest wel met ons bezig is. Zet je ogen en je oren maar open, dan zie je en dan hoor je Hem aan het werk. Hij is elke dag bezig om geloof in ons hart te werken door al die middelen.

Als wij het evangelie horen, dan gebeurt er meer dan wij denken. Dan dringt God met dat evangelie door in het diepst van de mens, door de krachtige werking van de Geest. Hij opent ons gesloten hart. Dat doet de Here allemaal. Niet buiten de verkondiging van het evangelie om. Maar juist door middel van die verkondiging. De blijde boodschap blijft niet staan bij onze oren. De Heilige Geest drukt het ons op het hart.

Dat gebeurt niet automatisch. Je kunt niet zeggen dat het vanzelf in orde komt als je maar regelmatig naar de kerk gaat en goed luistert naar de preek. Wij kunnen het werk van de Geest behoorlijk in de weg staan. Wij kunnen het vuur van de Geest blussen.

Nee, het werkt niet automatisch. Soms wil je wel graag in vuur en vlam staan voor de Here, maar het lukt gewoon niet. Ondanks dat je trouw de middelen gebruikt die God geeft. Dan merk je niet zoveel van een levend geloof bij jezelf. Je vindt het moeilijk om je helemaal aan God toe te vertrouwen. En daar heb je last van.

Gemeente, dan hoeft de moed u niet in de schoenen te zinken. Blijf de middelen maar trouw gebruiken. Blijf bidden en bijbellezen, blijf naar de kerk gaan. Verlang maar naar betere tijden, waarin God zijn genade overvloediger geeft. En die tijden komen. Dat is zeker. Dat heeft Hij zelf beloofd. Wie de middelen gebruikt die God geeft, zal daar vroeg of laat de vruchten van plukken.

Het geloof komt van de Heilige Geest. Wij kunnen onszelf geen geloof geven. Dat is op zich heel vernederend. Niemand van ons kan zichzelf redden. Maar tegelijk is het een hele grote troost. Want stel je voor dat je redding van jezelf afhing. Dan stond je er hopeloos voor. Dan zou je verlossing afhangen van jouw wisselende stemmingen. De ene keer denk je sterk te staan, een moment later struikel je. Gelukkig ligt onze redding, ons leven in Gods hand. Dat geeft zekerheid. Want Hij verandert nooit.

Het geloof komt van de Heilige Geest. Dat is het eenvoudige antwoord van de catechismus. Maar u hebt nu wel gemerkt dat er bij dat eenvoudige antwoord nog heel wat vragen te stellen zijn. Het is belangrijk dat we goed luisteren naar wat er in de Bijbel staat. Dan vervallen we niet in uitersten. Geloven is geen kwestie van zelfbediening. Denk er niet te gemakkelijk over. En al helemaal niet onverschillig. We geloven niet zomaar ergens in. We geloven in de grote en heilige God, die elke dag met ons wil leven. Geloven is geen zaak van een paar momenten in de week.

Aan de andere kant hoeven we ook niet te moeilijk denken over het geloof. We hoeven geen tobberige twijfelaars te worden, die het nooit echt zeker weten. Die het evangelie wel horen maar er niet bij kunnen komen. De Heilige Geest werkt elke dag in ons hart via allerlei middelen. Gebruik die middelen trouw. Dan hoef je niet in onzekerheid te wachten. Dan mag je stellig verwachten dat God die middelen zegent. En als je iets verwacht, dan weet je zeker dat het komt.

We gaan naar het tweede punt van de preek. De Heilige Geest versterkt het geloof.

2. Hij versterkt het geloof

In de leerschool van het geloof ben je nooit afgestudeerd. Je kunt niet zeggen: 'Nu ben ik voor eens en voor altijd bekeerd. Nu heb ik iets bijzonders gevoeld, waardoor ik zeker ben dat m'n geloof echt is. Nu is de Heilige Geest klaar met zijn werk in mij'. Het is met het geloof net als met een lamp. Als je de stekker in het stopcontact steekt, dan is de lamp aan. Als je de stekker eruit trekt, gaat de lamp ook uit. Als de Heilige Geest niet meer in ons hart werkt, als we de Bijbel dicht laten, niet meer bidden en niet meer naar de kerk gaan, dan zal de lamp van ons geloof uitgaan. Zonder stroom is er geen licht. Zonder de Geest is er geen geloof. Het werk van de Heilige Geest, de middelen die Hij gebruikt, kun je dus nooit missen.

Daarom is het zo goed dat we elke zondag twee kerkdiensten houden. Hier klinkt het evangelie. Dit is een heel belangrijke werkplaats van de Geest. Als we elke keer weer het Woord van de Here horen, blijven we aangesloten op de grote energiebron, de levensbron. Wij vinden kerkdiensten wel eens saai. Het is elke keer weer hetzelfde. We horen steeds weer hetzelfde evangelie. Maar dat blijft in dit leven nodig. Net zoals die lamp elke keer weer diezelfde soort stroom nodig heeft. In kerkdiensten die op het eerste gezicht misschien droog en saai lijken, gebeurt wel heel veel. Hier is de Geest aan het werk. Hij versterkt ons geloof elke keer weer.

Met een negatieve houding doen we soms zelf de deur van ons hart op slot. We gaan naar de kerk omdat het moet, of omdat we het gewend zijn. We zitten de tijd uit en gaan weer naar huis. Er wordt wel eens gezegd dat je dan net zo goed thuis kunt blijven. Laten we dat maar niet weer zeggen, want dan trekken we de stekker eruit. We kunnen veel beter gaan bidden: Here help mij om die negatieve gevoelens en gedachten op te ruimen. Help mij om positief naar de kerk te gaan. Help mij om met open oren en met een open hart hier te zitten. Dan gaat de Heilige Geest het vuur van je geloof weer aanwakkeren. Dan gaat Hij je geloof versterken.

Naast de verkondiging van het evangelie gebruikt de Heilige Geest ook de sacramenten daarvoor. Doop en Avondmaal hebben dezelfde bedoeling als de verkondiging van het Woord. Het zijn allemaal middelen van de Geest om ons geloof te versterken. Over de doop en het avondmaal zullen we in de komende tijd een aantal preken horen (Zondagen 26-31, Heidelbergse Catechismus). Daar gaan we nu niet op vooruit lopen. Nu gaat het erom dat de Heilige Geest ons bij Christus wil brengen. Hij wil al dat mooie wat Christus voor ons verdiend heeft aan ons uitdelen. Door middel van het Woord van God en de sacramenten.

Gemeente, blijf die middelen van de Geest trouw gebruiken.
Blijf naar de kerk komen en in de Bijbel lezen.
Kijk maar goed naar de doop. Eet en drink mee aan de avondmaalstafel. Zoek de Here elke dag van je leven.
Dan bent je niet oppervlakkig of te gemakkelijk.
Dan hoeft u niet te twijfelen aan de echtheid van uw geloof.
Dan hoeft u niet te denken dat de Geest niet in u werkt.
Hij deelt aan u de geschenken van Christus uit.
Hij bewerkt u zo dat u uw beide handen ophoudt.
Uw lege handen zullen gevuld worden.
Door de kracht van de Geest blijft de lamp van uw geloof schijnen.

Amen.

Terug naar

Terug naar Preken die Spreken
border

http://www.prekendiespreken.nl/
Heeft U vragen of opmerkingen, mail naar